Nadciekłość

Przepływ cieczy kwantowej bozonów (np. ciekłego izotopu ⁴He w temperaturze poniżej T_S = 2,17 K) bez lepkości. Uważamy, że wtedy atomy (lub pary atomów dla ciekłego 3He) znajdują się w stanie skondensowanym. Stany wzbudzone oddzielone są przerwą energetyczną i, jeśli tylko ruch nie jest za gwałtowny (laminarny), układ nie absorbuje energii z zewnątrz ani jej nie oddaje podczas ruchu. Przy ruchu wirowym nadcieczy powyżej pewnej prędkości powstają wiry niosące kwanty krętu h. Stan nadciekły opisujemy przez zjawiska związane z kondensacją par typu BCS (Bardeena-Coopera-Schrieffera) lub kondensacją B-E (Bosego-Einsteina). Pary typu BCS to na przykład pary atomów ciekłego ³He lub neutronów w gwieździe neutronowej (ze spinami równoległymi). Kondensację B-E stosuje się do opisu nadciekłego ⁴He lub bozonowych kondensatów atomowych. Stan nadciekły (nadpłynny) jest makroskopowym stanem kwantowym; charakteryzuje się przez makroskopową funkcję falową, określoną przez nieliniowe równanie Schrödingera, zwane równaniem Grossa-Pitajewskiego.